Penzijsko-invalidsko i zdravstveno osiguranje, socijalna i zdravstvena zaštita

("Sl. glasnik SRS", br. 20/77, 24/85, 27/85, 6/89 i 52/89 i "Sl. glasnik RS", br. 53/93, 67/93, 48/94 i 101/2005 - dr. zakon)

Član 24

Lice koje u vršenju obaveze zaštite od elementarnih nepogoda bude povređeno ili kod kojeg nastupi bolest kao neposredna posledica vršenja obaveze zaštite, ima prava iz zdravstvenog, invalidskog i penzijskog osiguranja kao da je pretrpelo nesreću na poslu. Ostvarivanje ovih prava uređuje se propisima nadležnih samoupravnih interesnih zajednica.

Članovi porodice lica koje je vršeći obavezu zaštite od elementarnih nepogoda izgubilo život imaju prava iz zdravstvenog i penzijskog osiguranja kao da je to lice izgubilo život nesrećom na poslu.

Lice koje u vršenju obaveze zaštite od elementarnih nepogoda bez svoje krivice zadobije povredu, ili nastupi bolest kao neposredna posledica vršenja ove obaveze, te zbog toga kod njega nastupi invalidnost, ostvaruje prava invalidske zaštite prema propisima o vojnim invalidima, ukoliko je to za njega povoljnije.

Za lice koje nije osigurano po nekom drugom osnovu, kao osnovica za ostvarivanje prava iz st. 1, 2. i 3. ovog člana uzima se 80% prosečnog ličnog dohotka ostvarenog u Republici u prethodnoj godini.

Član 25

Članovima porodice lica koje vršeći obavezu zaštite od elementarnih nepogoda pogine ili umre od zadobijene povrede, odnosno bolesti, pripada jednokratna novčana pomoć u visini dvanaestomesečnog prosečnog neto ličnog dohotka ostvarenog u Republici u prethodnoj godini i troškovi sahrane.

Članovima porodice, u smislu stava 1. ovog člana, smatraju se lica koja su živela u zajedničkom domaćinstvu ili ih je poginulo ili umrlo lice izdržavalo, i to:

1. bračni drug;

2. deca bračna, vanbračna, usvojena ili pastorčad, ako nisu starija od osamnaest godina, odnosno dvadeset šest godina - ako se nalaze na školovanju, osim dece koja su stekla svojstvo radnika u udruženom radu, a bez obzira na godine života ako su trajno i potpuno nesposobna za rad;

3. roditelji, odnosno usvojilac i njegov bračni drug;

4. očuh i maćeha;

5. braća i sestre pod uslovima iz tačke 2. ovog stava, i

6. deda i baba.

Pravo na jednokratnu novčanu pomoć nema bračni drug koji je neopravdano napustio bračnu zajednicu. Činjenicu da je bračni drug neopravdano napustio bračnu zajednicu utvrđuje sud opšte nadležnosti u vanparničnom postupku.

Roditelji, usvojilac i njegov bračni drug, očuh i maćeha i braća i sestre, imaju pravo na jednokratnu novčanu pomoć ako poginulo, odnosno umrlo lice nema bračnog druga ni dece ili ako bračni drug i deca nemaju pravo na tu pomoć. Izuzetno, roditelji koje je poginulo odnosno umrlo lice izdržavalo, imaju pravo na jednokratnu novčanu pomoć kad to lice ima samo bračnog druga.

Deda i baba imaju pravo na jednokratnu novčanu pomoć ako poginulo, odnosno umrlo lice nema srodnika iz stava 4. ovog člana ili ako ti srodnici nemaju pravo na jednokratnu novčanu pomoć.

Ako više lica ima pravo na jednokratnu novčanu pomoć, ukupan iznos pomoći deli se na jednake delove.